Ημερομηνίες:
24-27 Απριλίου 2017

Εγκαίνια:
24 Απριλίου 2017, ώρα 20:00

Χώρος:
Ηράκλειο, Βασιλική του Αγίου Μάρκου

Διοργάνωση:

  • Ίδρυμα Maecenata
  • Humboldt-Viadrina Governance Platform
  • Governance Center Middle East – North Africa
  • ARTSetc Intercultural Dialogues
  • Περιφέρεια Κρήτης
  • Δήμος Ηρακλείου
Θυμόμαστε για το μέλλον – Η Μεσόγειος ως χώρος μνήμης

Ένα συνέδριο στο πλαίσιο του προγράμματος Maecenata
«Η Ευρώπη και η Μεσόγειος – Μιλάμε, μαθαίνουμε, δουλεύουμε και ζούμε μαζί»

Στις 10 και 11 Νοεμβρίου 2015 πραγματοποιήθηκε στη Μάλτα συνάντηση εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Αφρικανικών Κρατών. Τα προς συζήτηση θέματα δεν αφορούσαν μόνον επείγοντα ζητήματα σχετικά με τους πρόσφυγες και τη μετανάστευση. Ένας από τους σκοπούς της συνάντησης ήταν να θέσει τα θεμέλια για μια νέα συμφωνία μεταξύ της Ευρώπης, της περιοχής της Μεσογείου και της Αφρικής. Για ακόμη μία φορά η Μεσόγειος, όντας στο κέντρο της προσοχής, αποτέλεσε το σύμβολο ενός χώρου συναντήσεων, ανταλλαγών και εκτεταμένων σχεδίων για το μέλλον.

Και αυτός που χαρακτήρισε “ευνοϊκούς” τους όρους για την υλοποίηση ενός τέτοιου εκτεταμένου σχεδίου δεν ήταν άλλος από τον Ισπανό Miguel Ángel Moratinos, τον επί σειρά ετών ειδικό εκπρόσωπο της Ε.Ε. για την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή και πρώην υπουργό εξωτερικών της Ισπανίας. Ο Miguel Ángel Moratinos έστρεψε το βλέμμα του στο ουσιώδες, πέρα από την παρούσα χαώδη κατάσταση: αντιμέτωποι με τα μεταναστευτικά ρεύματα οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ανακάλυψαν εκ νέου τον “νότο” τους – και με αυτόν τον τρόπο εκείνες τις ευρωπαϊκές αξίες που ασκούν τόσο δυνατή έλξη στους λαούς του νότου.

Η γνωστή δήλωση του Fernand Braudel “Μεσόγειος σημαίνει δρόμος” βρίσκεται στην καρδιά της διαδικασίας κατανόησης των μεταβολών που σημειώνονται στην οικονομική, κοινωνική, πολιτική και πολιτιστική ιστορία της περιοχής της Μεσογείου. Από την Εποχή του Χαλκού οι θαλάσσιοι δρόμοι διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο στην εξερεύνηση, γνωριμία και διαμόρφωση των περί την θάλασσα χωρών και των πολιτισμών τους. Ο κόσμος κατανόησε μέσα από τους πρώιμους αποικισμούς. Η αρχή του αποικισμού βρίσκεται στη γνωριμία με τη θάλασσα. Οι χώρες κατανόησαν μέσα από τις θάλασσες που τις περιέβαλλαν.

Έτσι, το να μετακινείται ή να ζει κάποιος στην περιοχή της Μεσογείου πάντοτε σήμαινε ότι βρισκόταν καθ’ οδόν από κάπου προς κάπου. Ποιοι μύθοι και ποια αφηγήματα καθόρισαν το παρελθόν – και ποια από αυτά καθορίζουν το παρόν; Η ίδρυση της Ρώμης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με έναν πρόσφυγα από την Ασία. Η εικόνα του Αινεία που, με φόντο την τυλιγμένη στις φλόγες Τροία, κουβαλάει στην πλάτη τον γέρο πατέρα του, Αγχίση, και κρατάει από το χέρι τον γιο του, Ασκάνιο, ενέπνευσε πολλούς ζωγράφους. Στον δρόμο προς την Ιταλία ο Αινείας σταμάτησε στο ανάκτορο της βασίλισσας της Καρχηδόνος, που είχε ιδρύσει την πόλη έχοντας εγκαταλείψει την πατρίδα της, την Φοινίκη. Ο Καρλομάγνος έστειλε μια θρυλική αποστολή στην Αυλή του χαλίφη της Βαγδάτης, ο οποίος ανταπέδωσε με τον περίφημο ελέφαντα που μεταφέρθηκε στην Αυλή του αυτοκράτορα στο Ακυΐσγρανο.

Οι μνήμες – με την ευρύτερη σημασία του όρου – δεν είναι πάντοτε γαλήνιες και ατάραχες. Αυτό που μας υποδεικνύουν για το μέλλον εξαρτάται από τα ειδικά συμφραζόμενα μέσα στα οποία είναι τοποθετημένες. Τα μελλοντικά συμφραζόμενα, που για ακόμη μια φορά οξύνονται από το κύμα φυγής και μετανάστευσης, είναι αυτά της συνύπαρξης σε πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό πεδίο.

Αυτή η συνύπαρξη σκιαγραφήθηκε κατά την διάρκεια της προαναφερθείσας έκτακτης συνάντησης κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Αφρικανικών Κρατών – απομένει να τη γεμίσουμε με περιεχόμενο. Οι μνήμες τεκμηριώνουν το κοινό έδαφος πάνω στο οποίο μπορούμε να οικοδομήσουμε. Σε αυτές βασίζεται η αισιοδοξία του Moratino, σύμφωνα με τον οποίο οι όροι για την αλλαγή παραδείγματος στο πρόγραμμα της Μεσογείου είναι “ευνοϊκοί”.

Με φόντο αφενός την ιστορικά απαραίτητη αναδιαμόρφωση του πλαισίου σχέσεων των μεσογειακών χωρών – και εκτός αυτών, των γειτονικών περιοχών της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής – και αφετέρου την απραξία κυβερνητικών οργανώσεων και επίσημων πολιτικών φορέων, το Ίδρυμα Maecenata, στο πλαίσιο των “εκ των κάτω προς τα άνω” προγραμμάτων του, δρομολόγησε το 2012 το πρόγραμμα “Η Ευρώπη και η Μεσόγειος”. Στόχος του προγράμματος είναι να δοθεί μια αισθητή ώθηση στο όραμα του διαλόγου και της συνεργασίας εντός και πέραν της περιοχής της Μεσογείου.

Προκειμένου να εξασφαλισθεί η συμμετοχή ενός ευρέος φάσματος πολιτών διαφορετικής προέλευσης και με πολύ διαφορετικές θέσεις στην κοινωνία, η θεματική του προγράμματος διατυπώθηκε συνειδητά με γενικούς όρους: “Η Ευρώπη και η Μεσόγειος – Μιλώντας, Μαθαίνοντας, Δουλεύοντας και Ζώντας Μαζί“. Σε μια πρώτη σειρά συναντήσεων εργασίας το 2013 στο Γερμανο-Ιταλικό Κέντρο Ευρωπαϊκής Αριστείας Villa Vigoni, στη λίμνη του Κόμο, ορίσθηκαν οι βάσεις και οι στόχοι του εγχειρήματος.

Ένα δεύτερο, διευρυμένο συνέδριο πραγματοποιήθηκε στη Villa Vigoni από 20 έως 22 Απριλίου 2015, σε συνεργασία με το Humboldt-Viadrina Governance Plattform’s Centre for the Middle East and North Africa και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Mercator και του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Allianz. Προτάθηκε ειδική θεματική, σημαντική για την περαιτέρω πορεία της Μεσογείου και των λαών. Μεταξύ των θεμάτων συμπεριλαμβάνονται το ζήτημα της μετανάστευσης, των νέων μορφών πολιτικής και οικονομικής διάδρασης και του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών στα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Ένα τρίτο συνέδριο έχει προγραμματισθεί για τον Απρίλιο του 2017. Θα πραγματοποιηθεί στην Κρήτη στο πλαίσιο της από κοινού υποψηφιότητας τριών νομών – Ηρακλείου, Ρεθύμνης και Χανίων – για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης του 2021. Αυτό το συνέδριο θα εστιάσει το ενδιαφέρον του, πιο στοχευμένα από ό,τι τα προηγηθέντα, σε πολιτιστικά ζητήματα και θα περιλάβει μια σειρά θεμάτων υπό τον τίτλο: Η Μεσόγειος ως συλλογικός πολιτιστικός χώρος με συλλογική ιστορία και μνήμη. Το αντικείμενο του συνεδρίου έχει επιλεγεί έτσι, ώστε να συμπλέει με το γενικό θέμα της κρητικής υποψηφιότητας: 5+1 πολιτισμοί.

Οι πρωτεργάτες του συνεδρίου (δρ. Ελευθέριος Οικονόμου, πρώην διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού Βερολίνου, καθ. Udo Steinbach από το Humboldt-Viadrina Governance Plattform Βερολίνου, και ο δρ. Rupert Graf Strachwitz, διευθυντής του Ιδρύματος Maecenata, Μόναχο/Βερολίνο) όρισαν το θέμα ως εξής: “Θυμόμαστε για το μέλλον – η Μεσόγειος ως χώρος μνήμης”.

Στο συνέδριο της Κρήτης αναμένονται περίπου σαράντα συμμετέχοντες (πανεπιστημιακοί, πολιτικοί, επαγγελματίες, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και των Μ.Μ.Ε. κ. ά.). Θα προέρχονται από όλες τις χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο με ιδιαίτερη έμφαση στις νεότερες γενιές. Θα προσκληθούν εκ νέου πρόσωπα τα οποία συμμετείχαν στα συνέδρια του 2013 και του 2015 στη Villa Vigoni και τα οποία δραστηριοποιούνται επαγγελματικά σε πεδία ειδικού ενδιαφέροντος. Με αυτόν τον τρόπο θα καταστεί δυνατόν να σχηματισθεί μια ομάδα που θα αποτελέσει έναν στερεό πυρήνα ο οποίος θα είναι σε θέση να προσεγγίσει το ευρύτερο κοινό. Η Περιφέρεια Ηρακλείου θα θέσει στη διάθεση του Ιδρύματος την υποδομή για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης.

Το συνέδριο σχεδιάζεται να έχει διάρκεια 3-4 ημερών (24-27 Απριλίου 2017). Θα περιλαμβάνει πρόγραμμα συνοδευτικών δράσεων (π. χ. επισκέψεις μουσείων και αξιοθέατων χώρων). Σε αντίθέση με τη διοργάνωση στη Villa Vigoni, προβλέπεται ένα μέρος του συνεδρίου ανοικτό για το κοινό (θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια παρουσίαση των πορισμάτων).

maecenata_01
CONFERENCE PROGRAMME
(in English and Greek)
Download…
EUROPA BOTTOM-UP NR.17
(in English)
Download…
EUROPA BOTTOM-UP NR.18
(in English)
Download…
EUROPA BOTTOM-UP NR.19
(in English)
Download…