13 Dec./Δεκ. 2015 – 20 Mar./Μαρ. 2016

National Gallery of Art, Washington DC
Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον, ΗΠΑ

The following adjunct events that accompany the exhibition Power and Pathos: Bronze Sculpture of the Hellenistic World, National Gallery, Washington DC were conceived and organized by Eleftherios Ikonomou of ARTSetc. Intercultural Dialogues UG, in Berlin.

The activities that will be presented are:
1. A Film Festival. A series of 11 films presenting themes related to the Hellenistic world. The films were part of the International Meeting of Archaeological Film of the Mediterranean Area…and Beyond; a biannual event organized by the non profit association AGON with the support of the Greek archaeological portal Archaeology and Arts.

2. Contemporary Interpretations of Ancient Greek Music. After many years of research in ancient texts and archaeological artifacts, the archaeologist Dr. Evy Papadopoulou, writer of archaeological fairy tales with ultimate aim the transmission of the archaeological knowledge and the ancient Greek civilization to the public and the solist and composer Dr. Nikos Xanthoulis who has written incidental music for tragedies using reconstructed ancient Greek instruments, join forces to present a program in three days:

a. Kymothoi’s Journey 24/2/2016
An archeological-musical tale, which takes place on the island of Naxos and more specifically at the underwater Mycenaean city of Grotta.

b. Nikias and Melite’s Dream 26/2/2016
An archaeological-musical tale, with Nikias and Melite, two musicians who meet at the sanctuary of Delphi on the occasion of the musical contests. Nikias represents the Dionysian spirit in music, seeking victory in similar competitions, while Melite represents the Apollonian spirit, seeking the expression of lyricism and emotion.

c. Homer’s Iliad and Odyssey and Sophocle’s Antigone
Recitation and Singing 27/2/2016
Famous fragments of Homer’s Iliad and Odyssey, as well as of Sophocles’ Antigone, will be recited, accompanied by ancient reconstructed lyre.

3. Two Keynote lectures.
a. Prof. Dimitris Pandermalis, President of the New Acropolis Museum in Athens will speak on Zeus, Isis and Dionysos in Dion on the foothills of mount Olympos.

b. Dr. Polyxeni Adam Veleni, Directress of the Archaeological Museum in Thessaloniki will speak on
The Metalwork in ancient Macedonia: a journey to a golden world. An attempt to show through the artifacts in the Museum the evolution of metalwork in northern Greece. Particular emphasis will be given to the construction techniques, but also in classical and Hellenistic period jewelry and golden wreaths, which constitute one of the largest collections in the world.

The above program would not have been possible without the very good collaboration with everybody involved in Greece and in the USA and the very generous support of John and Henrietta Goelet.

Τα κάτωθι συμπληρωματικά προγράμματα που συνοδεύουν την έκθεση Εξουσία και Πάθος: Τα Χάλκινα Γλυπτά του ελληνιστικού κόσμου, Εθνική Πινακοθήκη, Ουάσιγκτον, σχεδιάστηκαν και οργανώθηκαν από τον Ελευθέριο Οικονόμου του ARTSetc. Intercultural Dialogues UG, στο Βερολίνο.

Οι δραστηριότητες που θα παρουσιαστούν είναι:
1. Ένα Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Μια σειρά από 11 ταινίες που παρουσιάζουν θέματα που σχετίζονται με τον ελληνιστικό κόσμο. Οι ταινίες ήταν μέρος της Διεθνούς Συνάντησης Αρχαιολογικής Ταινίας του Μεσογειακού Χώρου… και πέρα από την Μεσόγειο, μια διετής εκδήλωση που διοργανώθηκε από την μη κερδοσκοπική εταιρεία ΑΓΩΝ με την υποστήριξη της ελληνικής αρχαιολογικής πύλης Αρχαιολογία και Τέχνες.

2. Σύγχρονες ερμηνείες της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής. Μετά από πολλά χρόνια έρευνας σε αρχαία κείμενα και αρχαιολογικά ευρήματα, η αρχαιολόγος Δρ. Εύη Παπαδοπούλου, συγγραφέας αρχαιολογικών παραμυθιών, που έχουν απώτερο στόχο τη μετάδοση της αρχαιολογικής γνώσης και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο κοινό και ο σολίστας και συνθέτης Δρ. Νίκος Ξανθούλης, που έχει γράψει σκηνική μουσική για τραγωδίες με τη χρήση ανακατασκευασμένων αρχαίων ελληνικών οργάνων, ενώνουν τις δυνάμεις τους για να παρουσιάσουν ένα πρόγραμμα τριών ημερών:

α. Το ταξίδι της Κυμοθόης 24/2/2016
Ένα αρχαιολογικό-μουσικό παραμύθι, που λαμβάνει χώρα στο νησί της Νάξου και ειδικότερα στην μυκηναϊκή πόλη της Γρόττας στον βυθό της θάλασσας.

β. Το όνειρο του Νικία και της Μελίτης 26/2/2016
Ένα αρχαιολογικό-μουσικό παραμύθι, με τον Νικία και την Μελίτη, δύο μουσικούς που ανταμώνονται στο ιερό των Δελφών, με την ευκαιρία των μουσικών διαγωνισμών. Ο Νικίας αντιπροσωπεύει το Διονυσιακό πνεύμα στη μουσική, επιδιώκοντας τη νίκη σε παρόμοιους διαγωνισμούς, ενώ η Μελίτη αντιπροσωπεύει το Απολλώνιο πνεύμα, αναζητώντας την έκφραση του λυρισμού και της συγκίνησης.

γ. Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσεια, Σοφοκλέους Αντιγόνη
Απαγγελία και τραγούδι 27/2/2016
Γνωστά αποσπάσματα από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου, καθώς και από την Αντιγόνη του Σοφοκλή θα απαγγελθούν συνοδευόμενα από αρχαία ανακατασκευασμένη λύρα.

3. Δύο Διαλέξεις.
α. Η ομιλία του καθηγητού Δημήτρη Παντερμαλή, προέδρου του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης στην Αθήνα, θα έχει τον τίτλο: Ο Δίας, η Ίσις και ο Διόνυσος στο Δίον στους πρόποδες του Ολύμπου.

β. Η Δρ Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, θα μιλήσει με τίτλο: Η Μεταλλοτεχνία στην αρχαία Μακεδονία: ένα ταξίδι στο χρυσό. Μια προσπάθεια να δείξει μέσα από τα εκθέματα του Μουσείου την εξέλιξη της μεταλλοτεχνίας στη Βόρεια Ελλάδα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις τεχνικές κατασκευής, αλλά και στα χρυσά στεφάνια, κοσμήματα της κλασικής και ελληνιστικής περιόδου, τα οποία αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες συλλογές στον κόσμο.

Η πραγματοποίηση του παραπάνω πρόγραμμα δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την πολύ καλή συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ και την πολύ γενναιόδωρη υποστήριξη των John και Henrietta Goelet.



Keeping track of lost colors:
colored marbles of Ancient Greece

[Germany, 2000, 46 mins.]
Director: Elli Kriesch
Producer: Bayerischer Rundfunk

A testament to the magnificence of painted Greek sculpture in the ancient world can be found in Plato’s writings, which reveal that colorful painting was treasured as much as the sculptor’s work. However, the colors have not survived, and only a few signs remain in the pores of the marble. This film guides viewers through the famous historical sites of Greece: from Samos to the Athens cemetery, the Acropolis, Delphi, and Aegina. The analyses presented not only help to reconstruct the ancient coloring, but also to rediscover the significance of exquisite works of art.

Στα ίχνη των χαμένων χρωμάτων:
πολύχρωμα μάρμαρα της Aρχαίας Eλλάδας

[Γερμανία, 2000, 46′]
Σκηνοθεσία: Elli Kriesch
Παραγωγή: Bayerischer Rundfunk

Το πόσο υπέροχα ήταν ζωγραφισμένη κάποτε η ελληνική γλυπτική το μαρτυρεί ο Πλάτωνας. Oι επιγραφές επίσης μαρτυρούν ότι η πολύχρωμη ζωγραφική ήταν πολύτιμη όσο και η εργασία του γλύπτη. Παρ’ όλα αυτά τα χρώματα δεν επέζησαν στις χιλιετίες. Μόνον κάποια ίχνη σώζονται στους πόρους του μαρμάρου. Η ταινία μάς οδηγεί στους φημισμένους ιστορικούς χώρους της Ελλάδας: από τη Σάμο, στο φημισμένο νεκροταφείο της Αθήνας, στην Ακρόπολη, στους Δελφούς, στην Αίγινα. Οι αναλύσεις των καταλοίπων χρώματος βοηθούν, πέρα από την ανασύνθεση του αρχαίου χρωματισμού, και στο να γνωρίσουμε την αρχαία σημασία εκπληκτικών έργων τέχνης.


Works on the Acropolis of Athens:
the people behind the monuments

[Greece, 2002, 48 mins.]
Director: Socratis Mavrommatis
Producer: The Acropolis Restoration Service

The film promenades among the people who try to heal the wounds of time on the Acropolis monuments, walking through the scaffolding, the cranes, and the blocks of marble: a journey into the past and present, recording the tremendous changes on the Sacred Rock of the Acropolis.

Tα έργα στην αθηναϊκή Aκρόπολη:
οι άνθρωποι και τα μνημεία

[Ελλάδα, 2002, 48′]
Σκηνοθεσία: Σωκράτης Μαυρομμάτης
Παραγωγή: Υπηρεσία Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης – ΥΣΜΑ

Ένας περίπατος ανάμεσα στους ανθρώπους που θεραπεύουν τις πληγές που άφησε ο χρόνος στα μνημεία της Aκρόπολης. Mια βόλτα ανάμεσα στις σκαλωσιές, τους γερανούς και τα μάρμαρα. Ένα ταξίδι στο παρελθόν και στο σήμερα, που καταγράφει τις μεγάλες αλλαγές στον βράχο της Aκρόπολης.


Ancient Hydraulis

[Greece, 1999, 10 mins.]
Director: Maria Hatzimihali-Papaliou
Producer: European Cultural Centre of Delphi

The hydraulis (or hydraulic organ), the first musical instrument to use keys, is considered to be the ancestor of the church organ. It was invented by Ctesibius, an engineer who lived in Alexandria during the third century BC. The hydraulis spread very rapidly through the Hellenistic and later the Roman world. Over time, the mechanism was replaced by bellows, and the hydraulis joined the family of wind instruments. In this form it survived in the Byzantine empire. In 757, Emperor Constantine V sent an organ as a gift to Pepin the Short, first monarch of the Carolingian dynasty, and eventually it was embraced by the Catholic Church. In 1992, during excavations at the ancient site of Dion, Professor Dimitrios Pantermalis and his associates discovered the upper part of a hydraulis dating from the first century AD. In 1995, the European Cultural Centre of Delphi, with the support of the Hellenic Ministry of Culture, initiated a research program for the reconstruction of the so-called Dion Hydraulis. The instrument, the best possible replica of ancient hydraulic organs, was completed in May 1999.

Αρχαία Ύδραυλις

(ΕΛΛΑΔΑ, 1999, 10’)
Σκηνοθεσία: Μαρία Χατζημιχάλη-Παπαλιού
Παραγωγή: Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών

H Ύδραυλις είναι το πρώτο στην παγκόσμια ιστορία πληκτροφόρο όργανο και πρόδρομος του μετέπειτα Eκκλησιαστικού Oργάνου. Eφευρέτης της ήταν ο φημισμένος μηχανικός Kτησίβιος που έζησε στην Aλεξάνδρεια τον 3ο αιώνα π.X. H Ύδραυλις απλώθηκε ταχύτατα στον ελληνιστικό και στον ρωμαϊκό κόσμο. Σταδιακά ο υδραυλικός μηχανισμός αντικαθίσταται με φυσερά και από υδραυλικό το όργανο μετατρέπεται σε πνευστό. Mε τη μορφή αυτή επιβιώνει στο Bυζάντιο, σε ειδικές τελετές στο Iερό Παλάτιο και στον Iππόδρομο. Tο 757 ο αυτοκράτωρ Kωνσταντίνος ο 5ος δώρισε ένα όργανο στον βασιλιά των Φράγκων Πεπίνο τον Bραχύ. Tο όργανο έγινε αποδεκτό από την Kαθολική Eκκλησία και σταδιακά μετεξελίχθηκε στο γνωστό Eκκλησιαστικό Όργανο. Tο 1992 στις ανασκαφές του Δίου αποκαλύφθηκε από τον καθηγητή Δημήτριο Παντερμαλή και τους συνεργάτες του το πάνω τμήμα υδραύλεως του 1ου μ.X. αιώνα. Tο 1995 το Eυρωπαϊκό Πολιτιστικό Kέντρο Δελφών, με την υποστήριξη του Yπουργείου Πολιτισμού, ξεκίνησε ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο την ανακατασκευή της Yδραύλεως του Δίου. Tο όργανο –πλήρες κατά το δυνατό αντίγραφο αρχαίων υδραύλεων και του ευρήματος του Δίου– ολοκληρώθηκε τον Mάιο του 1999.


Alexander the Great

[France, 2011, 52 mins.]
Director: Bernard George
Producer: Les Films du Tambour de Soie

Piecing together the surviving remnants of the material and artistic culture of Alexander’s kingdom in ancient Macedonia, this film aims to compare his legend with the historical record using the multitude of representations discovered, and the archaeological traces left behind, over the course of his vast conquests. Actor Jonathan Hostier interprets extracts from The Blue Tiger of the Euphrates, a play written by Laurent Gaudé, in an entirely new approach to the universe of Alexander the Great and his impact on the world. The film was screened during the exhibition In the Kingdom of Alexander the Great — Ancient Macedonia hosted at the Louvre in 2012.

Αλέξανδρος ο Μέγας, ο Μακεδών

[Γαλλία, 2011, 52′]
Σκηνοθεσία: Bernard George
Παραγωγή: Les Films du Tambour de Soie

Η ταινία αναδεικνύει τα ίχνη του υλικού και καλλιτεχνικού πολιτισμού του βασιλείου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Αφετηρία και επίκεντρο, η Μακεδονία, σ’ ένα ταξίδι στους τόπους όπου γεννήθηκε και γαλουχήθηκε ο Αλέξανδρος. Mέσα από μια νέα οπτική, ο ηθοποιός Jonathan Hostier, μετενσαρκώνει τον Μ. Αλέξανδρο, του δίνει φωνή και σύγχρονη πνοή, απαγγέλλοντας αποσπάσματα από το θεατρικό έργο του Laurent Gaudé «Ο μπλε τίγρης του Ευφράτη», σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τον κόσμο του Μ. Αλεξάνδρου, και τα βαθύτερα κίνητρα που τον οδήγησαν στην εκστρατεία που άλλαξε τον κόσμο. Η ταινία προβλήθηκε κατά τη διάρκεια της έκθεσης «Στο βασίλειο του Μεγάλου Αλεξάνδρου: Αρχαία Μακεδονία», που φιλοξενήθηκε στο μουσείο του Λούβρου το 2012.


Sculpting the human figure:
the female form in Ancient Greek sculpture

[Greece, 2009, 28 mins.]
Director: Panos Pappas, Despoina Charalambous
Producer: Greek Educational TV (Ministry of Education)

From the dressed Kores of the Archaic period to the half-nude Aphrodites of the Classical period to the realism of the Hellenistic period, the female figure in ancient Greek sculpture was constantly evolving, whether representing goddesses or ordinary mortals. The depiction of gods did not differ from that of humans in size, beauty, or spirituality. This film follows a team of students who reflect, in their paintings, on the details and secrets of a great artistic expression.

Σμιλεύοντας τον άνθρωπο:
η εξέλιξη της γυναικείας μορφής στην αρχαία ελληνική γλυπτική

[Ελλάδα, 2009, 28′]
Σκηνοθεσία: Πάνος Παππάς, Δέσποινα Χαραλάμπους
Παραγωγή: Εκπαιδευτική Τηλεόραση (ΥΠ.Ε.Π.Θ.)

Από τις ντυμένες κόρες της αρχαϊκής εποχής μέχρι τις ημίγυμνες Αφροδίτες των κλασικών χρόνων και το ρεαλισμό των ελληνιστικών χρόνων, η μορφή των γυναικών εξελίσσεται, είτε πρόκειται για θεές, είτε για κοινές θνητές. Στην αρχαία Ελληνική γλυπτική, η απεικόνιση των θεών δε διαφέρει απ’ αυτήν των απλών ανθρώπων, ούτε ως προς το μέγεθος, ούτε ως προς το κάλλος ή την πνευματικότητα. Η ματιά του θεατή ταυτίζεται με τη ματιά μας ομάδας σπουδαστών που αποτυπώνουν ζωγραφίζοντας τα μυστικά και τις λεπτομέρειες μιας μεγάλης καλλιτεχνικής έκφρασης.


Sculpting the human figure:
the male form in Ancient Greek sculpture

[Greece, 2008, 27 mins.]
Director: Panos Pappas, Despoina Charalambous
Producer: Greek Educational TV (Ministry of Education)

From earliest beginnings until the Roman Conquest, this film focuses on three periods — Archaic, Classical, and Hellenistic — analyzing the transition from the molding of the figure to the depiction of the Classical ideal and to later, realistic forms. At the same time, the film studies the social and economic conditions that led to the development of sculpture in ancient Greek civilization. As the narration continues, a group of students is searching for their own fresh point of view on the statuary of the past.

Σμιλεύοντας τον άνθρωπο:
η εξέλιξη της ανδρικής μορφής στην αρχαία ελληνική γλυπτική

[Ελλάδα, 2009, 27′]
Σκηνοθεσία: Πάνος Παππάς, Δέσποινα Χαραλάμπους
Παραγωγή: Εκπαιδευτική Τηλεόραση (ΥΠ.Ε.Π.Θ.)

Η ταινία παρουσιάζει την εξέλιξη της γλυπτής ανδρικής μορφής σε όλη τη διάρκεια της ελληνικής αρχαιότητας, από τους πρώιμους ιστορικούς χρόνους μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση. Εστιάζει το ενδιαφέρον της σε τρεις περιόδους, την αρχαϊκή, την κλασική και την ελληνιστική, αναλύοντας το πέρασμα από τη σχηματικότητα στην απεικόνιση του κλασικού ιδεώδους και αργότερα στο ρεαλισμό. Παράλληλα αναλύονται οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που προκάλεσαν την εξέλιξη της γλυπτικής, μιας από τις αρχαιότερες μορφές τέχνης του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, που αντανακλά τα επιτεύγματα και τη φιλοσοφία των ανθρώπων που τον δημιούργησαν. Στην πορεία της αφήγησης μια ομάδα μαθητών αναζητά τη δικιά της φρέσκια ματιά στα αγάλματα του παρελθόντος.


Lysippos Epoesen (aka Lysippos Created)

[Greece, 1996, 57 mins.]
Written, Designed and Directed by Niko Franghias
Produced by Kino S.A. & Center TV Productions
Award for Best Script, AGON 1996

Lysippos from Sikyon of Corinth lived in the 4th century BC. He chose Bronze as his medium but his works reached us in copies from Marble. Destined to become Alexander the Great’s exclusive portraitist he changed the art of his time forever by capturing the instantaneous moment of action and introducing ingenious aesthetic and dramatic innovations. His style – characterizing the new Hellenistic era – became the ideal model for sculpture inspiring subsequent artists throughout Europe. In the film, the Spirit of Bronze and the Spirit of Marble guide us on a metaphysical journey through time researching the story of the legendary sculptor.

Λύσιππος εποίησεν

[Ελλάδα, 1996, 57′]
Σενάριο, Art-Direction, Σκηνοθεσία: Νίκος Φραγκιάς
Παραγωγή: Kino S.A. & Center TV Productions
Βραβείο Σεναρίου, ΑΓΩΝ 1996

O Λύσιππος από την Σικυώνα Κορινθίας έζησε τον 4ο αιώνα π.Χ. Δημιούργησε επιλέγοντας το μέταλο του Χαλκού. Ωστόσο, τα έργα του έφτασαν μέχρι τις μέρες μας ως αντίγραφα από Μάρμαρο. Έμελε να γίνει ο αποκλειστικός προσωπογράφος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και να αλλάξει για πάντα την τέχνη της εποχής του συλλαμβάνοντας το στιγμιαίο της δράσης και εισάγοντας ιδιοφυείς αισθητικές και δραματικές καινοτομίες. Το στυλ του, που χαρακτηρίζει την τέχνη της νέας ελληνιστικής εποχής, έγινε το πρότυπο για τη μεταγενέστερη γλυπτική εμπνέοντας καλλιτέχνες σε όλη την Ευρώπη. Τώρα, το Πνεύμα του Χαλκού και το Πνεύμα του Μαρμάρου μας οδηγούν σε ένα μεταφυσικό ταξίδι στο χρόνο ερευνώντας την ιστορία και την τέχνη του θρυλικού γλύπτη.


The Bronze Cartel:
Trade flourishing in the Mediterranean

[Germany, 2008, 42 mins.]
Director: Franz Leopold Schmelzer, Gerhard Rekel
Producer: Ilona Grundmann Production (for ZDF)
Award for Best Script, AGON 2010

Since antiquity, the precious-metal trade was a sector with efficient extraction and fusion techniques and well-organized distribution systems. Around 1800 BC, a well-designed network of product distribution was flourishing in the biggest ports of the eastern Mediterranean. Valuable materials such as ivory, amber, gold, spices, and even salt were in great demand. The most popular commercial goods of the known world were tin and copper, and from their mixture came bronze — an alloy that led to a unique economic growth. Its triumphant course began in Egypt, where there was a need for large quantities of the new metal to make tools for the big construction works of the entire country. The legendary pharaoh Ramses II established the first bronze construction unit in history, where roughly nine tons of copper and tin were processed daily. The flourish of trade with Europe led to progress and prosperity, but was also the source of attacks and wars. Economic growth had its dark side and led humanity into chaos. The battle for dominance among the most important commercial cities figures among the darkest pages of the period’s history and marks the beginning of the end of the Bronze Age.

Το καρτέλ του Μπρούντζου:
άνθηση του εμπορίου στη Μεσόγειο

[Γερμανία, 2008, 42′]
Σκηνοθεσία: Franz Leopold Schmelzer, Gerhard Rekel
Παραγωγή: Ilona Grundmann Production (για το ZDF)
Βραβείο Σεναρίου, ΑΓΩΝ 2010

Tο εμπόριο ευγενών μετάλλων αποτέλεσε από την αρχαιότητα έναν κλάδο με αποτελεσματικές μεθόδους εξόρυξης, περίπλοκες τεχνικές τήξης και οργανωμένα συστήματα διανομής. Από το 1800 π.Χ. περίπου, ανθούσε σε στεριά και θάλασσα ένα άρτια οργανωμένο δίκτυο διακίνησης προϊόντων στα μεγαλύτερα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου. Μεγάλη ζήτηση είχαν πολύτιμα αγαθά όπως το ελεφαντόδοντο, το κεχριμπάρι, ο χρυσός, η πορφύρα, τα μπαχάρια, ακόμη και το αλάτι. Tα πλέον περιζήτητα όμως εμπορικά προϊόντα στον τότε γνωστό κόσμο ήταν ο κασσίτερος και ο χαλκός. Aπ’ αυτές τις δύο πρώτες ύλες, οι ευρηματικοί σιδηρουργοί της εποχής έφτιαξαν ένα κράμα: τον πολύτιμο μπρούντζο. Το ευγενές αυτό μέταλλο έφερε μοναδική οικονομική άνθηση. Η θριαμβευτική πορεία του ξεκίνησε από την Αίγυπτο, όπου η κατασκευή εργαλείων για τα μεγάλα οικοδομικά έργα σε όλη τη χώρα απαιτούσε τεράστιες ποσότητες του νέου μετάλλου. Ο θρυλικός φαραώ Ραμσής Β’ ίδρυσε την πρώτη μονάδα παραγωγής μπρούντζου στην ιστορία της ανθρωπότητας, όπου καθημερινά γινόταν η επεξεργασία εννέα περίπου τόνων χαλκού και κασσίτερου. H άνθηση του εμπορίου στην Ευρώπη έφερε πρόοδο και ευημερία, παράλληλα όμως άνοιξε το δρόμο στις απάτες, τις επιδρομές και τους πολέμους. Η οικονομική άνθηση έδειξε τη σκοτεινή πλευρά της και σκόρπισε το χάος στην ανθρωπότητα. Ο αγώνας για την κυριαρχία των σημαντικότερων εμπορικών πόλεων ανήκει στα πιο ζοφερά κεφάλαια της περιόδου και σηματοδοτεί την αρχή του τέλους της Εποχής του Χαλκού.


Work which remains hidden

[Germany, 1997, 20 mins.]
Director: Jürgen Mrosek
Producer: Staatliche Museen zu Berlin
Award for Scientific Approach, AGON 2000

This film is a documentation of the restoration work of the Classical bronze statue The Praying Boy (Der betende Knabe). Cast around 300 B.C., this sculpture was found near the city walls of Rhodes in 1503. After a journey through various European royal collections, it was purchased by Frederick the Great of Prussia in 1747. In the course of centuries, it underwent many restorations and changes. The current restoration was preceded by a meticulous examination using different methods to determine casting techniques from antiquity, as well as traces of previous restorative work. These results provided basic information for further restoration: dismounting the statue, installing a new interior framework, and putting it together again. After completion, there is no visible change in appearance.

Tο έργο που παραμένει κρυμμένο

[Γερμανία, 1997, 20′]
Σκηνοθεσία: Jürgen Mrosek
Παραγωγή: Staatliche Museen zu Berlin
Βραβείο Επιστημονικής Προσέγγισης, ΑΓΩΝ 2000

Η ταινία είναι μια τεκμηρίωση των εργασιών συντήρησης του κλασικού ορειχάλκινου αγάλματος «Το προσευχόμενο αγόρι» (Der Betende Knabe). Το άγαλμα, που φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 300 π.Χ., βρέθηκε κοντά στα τείχη της πόλης της Ρόδου το 1503. Αφού πέρασε από διάφορες βασιλικές συλλογές της Ευρώπης, τελικά αγοράσθηκε από τον Φρειδερίκο τον Μέγα της Πρωσίας το 1747. Στο πέρασμα του χρόνου το άγαλμα υπέστη διάφορες συντηρήσεις και προσθήκες. Πριν από την τωρινή συντήρηση του αγάλματος προηγήθηκε σχολαστική εξέταση με διάφορες μεθόδους, για να προσδιοριστεί η τεχνική με την οποία δημιουργήθηκε το άγαλμα στην αρχαιότητα, να βρεθούν τα ίχνη προηγούμενων συντηρήσεων και να αναγνωρισθούν οι μεταγενέστερες προσθήκες. Τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων αποτέλεσαν τις βασικές πληροφορίες για την περαιτέρω συντήρηση: τη διάλυση του αγάλματος, την εγκατάσταση νέου εσωτερικού πλαισίου και την ανακατασκευή του. Μετά την ολοκλήρωση της συντήρησης του αγάλματος δεν υπάρχει ορατή αλλαγή στην εμφάνισή του.


The world’s first computer:
the Antikythera Mechanism

[International coproduction, 2012, 74 mins.]
Director: Mike Beckham
Producer: Images First, ERT, ARTE, NHK

This film is a scientific detective story set against the extraordinary background of ancient Greece, where a modern research team uncovers a fascinating trail of clues that leads to startling conclusions. In the first-ever major underwater archaeology, cargo from a wreck found near the rocky island of Antikythera, between Crete and mainland Greece, was recovered and taken to the National Archaeological Museum in Athens. Among the priceless ancient Greek bronze sculptures and glassware is another bronze object, no bigger than a modern laptop. At first disregarded, months later it split apart into many fragments, revealing the remains of ancient inscriptions and tiny gearwheels. It is now known as the “Antikythera Mechanism.” Over more than a century, the mechanism has given up its secret: it belonged to a mechanical computer that was actually built in ancient Greece, bringing to light innovations of the ancient Greeks and rewriting the history of technology.

Ο Πρώτος Υπολογιστής του Κόσμου:
ο μηχανισμός των Αντικυθήρων

[Διεθνής συμπαραγωγή, 2012, 74′]
Σκηνοθεσία: Mike Beckham
Βραβείο «Αρχαιολογία & Τέχνες» / Βραβείο Κοινού, ΑΓΩΝ 2012

Πρόκειται για μια επιστημονική ταινία μυστηρίου, με φόντο το υπέροχο σκηνικό της αρχαίας Ελλάδας, όπου μια ομάδα σύγχρονων ερευνητών επιστρατεύει την τεχνολογία, μελετά τις αρχαίες πηγές και συνδυάζει τα δεδομένα για να καταλήξει σε εκπληκτικά συμπεράσματα. Κατά τη διάρκεια της πρώτης στην ιστορία επιχείρησης ενάλιας αρχαιολογίας ανελκύστηκε, και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, το φορτίο ενός ναυαγίου που βρέθηκε κοντά στο νησί των Αντικυθήρων. Ανάμεσα στα πολλά ανεκτίμητα έργα αρχαίας ελληνικής τέχνης, βρέθηκε κι ένα χάλκινο αντικείμενο στο μέγεθος φορητού υπολογιστή: ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων.
Το εσωτερικό του μηχανισμού έκρυβε μια εξαιρετικά σύνθετη κατασκευή από μικρά γρανάζια και κάποιες χαραγμένες επιγραφές που έδωσαν νέα στοιχεία για τη λειτουργία του. Εκατό χρόνια μετά την ανακάλυψή του, ο μηχανισμός αποκαλύπτει τα μυστικά του: πρόκειται για το κομμάτι ενός υπολογιστή που κατασκευάστηκε στην αρχαία Ελλάδα, αναδεικνύει τα τεχνολογικά επιτεύγματα των αρχαίων Ελλήνων και ξαναγράφει την ιστορία της τεχνολογίας.


A third life for Messene

[Greece, 2009–2010, 67 mins.]
Director: Athanassia Drakopoulou
Producer: Cinegram

In 1987, the archaeologist Petros Themelis was assigned the excavation of ancient Messene. In the peaceful setting of mountainous Messenia, in western Peloponnesus, the archaeological site was a messy and abandoned place. In the years that follow, all the signature buildings of the ancient city, founded in 397 BC to accommodate the exiled Messenians —its fortification walls, theater, stadium, temples, private residences, and funerary monuments— are rediscovered. Slowly and painstakingly, the geography of an immense city emerges, developing like a photograph in a darkroom and providing the context for the traces of past inhabitants. The city becomes viable once more, people repopulate the landscape, and monuments acquire new life and uses. The Third Life of Messene has just begun.

Η τρίτη ζωή της Μεσσήνης

[Ελλάδα, 2009-2010, 67′]
Σκηνοθεσία: Αθανασία Δρακοπούλου
Παραγωγή: Cinegram

Το 1987 όταν ο αρχαιολόγος Πέτρος Θέμελης αναλαμβάνει την ανασκαφή της αρχαίας Μεσσήνης. Μέσα στο γαλήνιο τοπίο της ορεινής Μεσσηνίας, στη δυτική Πελοπόννησο, ο αρχαιολογικός χώρος είναι χαώδης και εγκαταλειμμένος. Στα χρόνια που θα ακολουθήσουν, όλα τα χαρακτηριστικά κτίρια της πόλης που ιδρύθηκε το 397 π.Χ., για να δεχθεί τους εξόριστους Μεσσήνιους και να αντέξει τις πιέσεις της Σπάρτης, έρχονται στο φως. Τα τείχη, το θέατρο, το στάδιο, ναοί, ιδιωτικές κατοικίες, ταφικά μνημεία, γλυπτά, επιγραφές… Η γεωγραφία μιας τεράστιας πόλης εμφανίζεται αργά, κοπιαστικά, αλλά, σταθερά, σαν φωτογραφία σε σκοτεινό θάλαμο· αποτελεί το πλαίσιο για τα ίχνη των ανθρώπων που κατοίκησαν το χώρο. Η πόλη της ύστερης αρχαιότητας γίνεται ευανάγνωστη, οι άνθρωποι επιστρέφουν στο τοπίο, τα μνημεία αποκτούν ζωή και νέες χρήσεις. Η τρίτη ζωή της Μεσσήνης έχει μόλις αρχίσει.


Zeus, Isis and Dionysos in Dion on the foothills of mount Olympos

Prof. Dimitrios Pandermalis

President of the New Acropolis Museum in Athens

Dion is a sacred site at the foothills of Mount Olympus dedicated to the father of the ancient Greek gods, Zeus. Recent excavations revealed ruins and finds, among them the alter for royal sacrifices and an archive of inscriptions which refer to decisions and letters of the Kings of Pella. Another sanctuary dedicated to the celestial Zeus was excavated in 2003 to 2004 and brought to light very important marble statues. Dionysos was also a celebrated god in the area of Dion. A unique polychrome floor mosaic in the banquet hall of an urban villa shows Dionysos on a chariot emerging from the sea. This triumphal scene is framed by six mosaic panels, each depicting a different theater mask. The cult of Isis came to Dion in the Hellenistic Era. Temples, cult statues, dedications and inscriptions have been found and testify to the importance of this Goddess of Egyptian origin in Northern Greece and to her relationship with the Olympian Gods, Artemis and Aphrodite.

Professor Dimitrios Pandermalis is Professor Emeritus of Classical Archaeology at the Aristotle University of Thessaloniki. He has served as President of the History and Archaeology Department and Dean of the Philosophical School of the Aristotle University of Thessaloniki. He has presented lectures and seminars in classical archaeology in many institutions internationally. Since 1973 he has been Director of the University’s Archaeological Excavations at the ancient site of Dion at the foothills of Mount Olympus and conducted innovative programs converting the excavated area into an archaeological and environmental park. From September 1996 to March 2000 he served as National Member of the Greek Parliament. From May 2000 he is the President of the Organization for the Construction of the New Acropolis Museum and since May 2009 he is the President of the Acropolis Museum.

Ο Δίας, η Ίσις και ο Διόνυσος στο Δίον στους πρόποδες του Ολύμπου

Καθηγητης Δημητριος Παντερμαλης

Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης
Ομότιμος Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Α.Π.Θ.

Ο καθηγητής Δημήτριος Παντερμαλής είναι Ομότιμος Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Έχει διατελέσει Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας και Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και έχει πραγματοποιήσει διαλέξεις διεθνώς με θέματα κλασικής αρχαιολογίας. Από το 1973 διευθύνει τις αρχαιολογικές ανασκαφές του Πανεπιστημίου στο Δίον. Από το Σεπτέμβριο του 1996 ως το Μάρτιο του 2000 διετέλεσε μέλος του Ελληνικού Κοινοβουλίου ως βουλευτής Επικρατείας. Από το Μάιο του 2000 έως σήμερα είναι Πρόεδρος του Οργανισμού Ανέγερσης του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, και από τον Μάιο του 2009 είναι Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης.


The Bronze Sculpture of Hellenistic Macedonia

Polyxeni Adam-Veleni

Director of the Archaeological Museum of Thessaloniki

The Archaeological Museum of Thessaloniki has a large collection of metalwork artfacts, which mainly come from excavations in Macedonia and they have been found in a context. Through these unique units which cover a chronological range from the Archaic period to the Hellenistic era we will attempt to show the evolution of metalwork in northern Greece, where there are abundant precious metals in antiquity, such as copper, silver and gold. Particular emphasis will be given to the construction techniques, but also in classical and Hellenistic period jewelry and golden wreaths, which constitute one of the largest collections in the world.

Η Μεταλλοτεχνία στην αρχαία Μακεδονία:
ένα ταξίδι στο χρυσό


Αρχαιολόγος, Θεατρολόγος
Διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης

Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης διαθέτει μία μεγάλη συλλογή έργων μεταλλοτεχνίας, τα οποία προέρχονται κυρίως από ανασκαφικές έρευνες στη Μακεδονία. Μέσα από τα σύνολα αυτά που καλύπτουν ένα χρονολογικό φάσμα από τους αρχαϊκούς χρόνους μέχρι και την ελληνιστική εποχή θα γίνει προσπάθεια να παρουσιαστεί η εξελικτική πορεία της μεταλλοτεχνίας στον βορειοελλαδικό χώρο, στον οποίο υπάρχουν άφθονα πολύτιμα μέταλλα χαλκός, άργυρος και χρυσός. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις τεχνικές κατασκευής, αλλά και στα κλασικής και ελληνιστικής εποχής κοσμήματα και χρυσά στεφάνια, τα οποία συγκροτούν μία από τις μεγαλύτερες συλλογές στον κόσμο.

  • Pathos_05-32

Photos: Ilias Georgouleas, Anna Karakonti
Dr. Evy Papadopoulou is an archaeologist, with a PhD on Prehistoric Archaeology from the University of Ioannina, Greece. From 1996 onwards she has been an active member at excavations in Patras, in S.Olynthus at Halkidiki, at Dodoni, in Ithaca and in Jordan overseeing the archaeological research and educating students on excavation techniques. She has worked in the First and Second Ephorate of Prehistoric and Classical Antiquities excavating, documenting finds, organizing exhibitions and conducting tours for distinguished visitors. She has also worked at the Hellenic Ministry of Culture and at the National Archaeological Museum of Athens. She has published articles in scientific journals while she has also participated in archaeological conferences. Apart from her other cultural activities, she writes archaeological fairy tales with ultimate aim the transmission of the archaeological knowledge and the ancient Greek civilization to the public.

Η Δρ. Εύη Παπαδοπούλου είναι αρχαιολόγος, Διδάκτωρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Από το 1996 υπήρξε ενεργό μέλος σε ανασκαφές στην Πάτρα, στη Ν. Όλυνθο Χαλκιδικής, στη Δωδώνη, στην Ιθάκη και στην Ιορδανία, εποπτεύοντας την αρχαιολογική έρευνα και εκπαιδεύοντας παράλληλα φοιτητές στην τεχνική της ανασκαφής. Έχει εργαστεί στην Α΄ και Β΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ανασκάπτοντας σε σωστικές ανασκαφές, καταγράφοντας ευρήματα, διοργανώνοντας εκθέσεις και πραγματοποιώντας ξεναγήσεις υψηλών επισκεπτών. Στο πλαίσιο της αρχαιολογικής της δραστηριότητας εργάστηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού (στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο) και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Έχει μετάσχει σε αρχαιολογικά συνέδρια, δημοσιεύοντας άρθρα σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά. Στο πλαίσιο της πολιτιστικής της δράσης γράφει αρχαιολογικά παραμύθια, με απώτερο σκοπό την προσέγγιση της αρχαιολογικής επιστήμης και τη μετάδοση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στο ευρύ κοινό.

Dr. Nikos Xanthoulis served as principal trumpet player in the Orchestra of the Greek National Opera for 25 years. From 2009 to 2012 he was the Head of the Educational Department of the same Opera. As a soloist and composer has presented his music in Greece and abroad (USA, Canada, China, Russia, Sweden, Italy, Bulgaria, Turkey etc). He is Assistant Researcher in the Academy of Athens and Tutor in the Greek Open University. His four children’s operas have been presented in many Greek theaters. He has written incidental music for tragedies using reconstructed ancient Greek instruments. The Archaeological Institute of America awarded him with the Kress lectureship for 2012-13. From 2014-2015 he served as Artistic Director of the Greek Public Broadcasting Orchestras and Choirs.

Ο Δρ. Νίκος Ξανθούλης είναι συνθέτης, Επιστημονικός Συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών και Καθηγητής – Σύμβουλος στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Υπηρέτησε για 25 χρόνια ως κορυφαίος Α΄ τρομπετίστας της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής από το 1984 έως το 2009. Από το 2009 έως το 2012 υπήρξε υπεύθυνος των Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η έρευνά του πάνω στην αρχαία ελληνική μουσική χαίρει διεθνούς αναγνώρισης. Έχει εκδώσει οκτώ προσωπικούς δίσκους και συμμετείχε σε άλλους τέσσερις ομαδικούς. Συνθετικά έχει ασχοληθεί κυρίως με τις παιδικές όπερες, δύο από τις οποίες έχουν ανέβει στην Εθνική Λυρική Σκηνή καθώς και με τη μουσική για το αρχαίο θέατρο. Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αμερικής (Archaeological Institute of America) τον βράβευσε με το Kress lectureship το 2012-13. Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ, τα έτη 2014-2015.

Kymothoi’s journey

This is an archeological-musical tale, which takes place on the island of Naxos and more specifically it describes the Mycenaean city of Grotta, that flourished around 1400-1200 B.C. A big part of the city remains nowdays under the sea but strong maritime currents make almost impossible any archaeological excavation. Through storytelling, music and songs, with reconstructed ancient lyre, as well as games created on the basic principles of archaeology and music, the public acquires knowledge about the everyday life and the living conditions of the people in 1200 B.C. while participating in various activities throughout the duration of the fairy tale.

Nikias and Melite’s dream

This is an archaeological-musical tale, based on the “Pythia”, or otherwise the contests that begun to be organized at Delphi in the 6th century B.C. and were repeated every four years, without ever coinciding with the year of the Olympic games. Through storytelling, music and songs, with ancient reconstructed lyre, as well as games created on the basic principles of archaeology and music, the public gets acquainted with one of the four biggest festivals of ancient Greece and at the same time it learns the different facets of global language music, which through the centuries is strictly combined with the cultural heritage of Greece.

Homer’s Iliada and Odyssey,
Sophocle’s Antigone

Bards such as Phemius or Demodocus were the first to represent in the halls of the Mycenaean palaces the exploits of gods and heroes. Through their recitations, always accompanied by their seven-chord lyre, they praised the great values and virtues of the human mankind. Famous fragments of Homer’s Iliad and Odyssey, as well as the Antigonean chorals of Sophocles will be recited by Dr. Evy Papadopoulou, accompanied by the original music of Dr. Nikos Xanthoulis on ancient reconstructed lyre, on an attempt to revive a long-forgotten era which attributed to man and his conquests a universal dimension.

Το ταξίδι της Κυμοθόης

Πρόκειται για ένα αρχαιολογικό-μουσικό παραμύθι, βασισμένο στην πολιτεία που άνθισε κατά τους μυκηναϊκούς χρόνους στην περιοχή της Γρόττας, στο νησί της Νάξου. Τα ερείπια αυτής της πολιτείας, που κατοικήθηκε από το 1400-1200 π.Χ., εκτείνονται σε μεγάλο μέρος της θάλασσας στην παραλία της Γρόττας, αλλά, δυστυχώς, τα ισχυρά ρεύματα στην περιοχή δεν επιτρέπουν τη συστηματική ανασκαφή της. Μέσα από αφήγηση, μουσική και τραγούδια με αρχαία ανακατασκευασμένη λύρα, αλλά και παιχνίδι δημιουργημένο πάνω στις βασικές αρχές της αρχαιολογίας και της μουσικής, το κοινό προσλαμβάνει γνώση για την καθημερινή ζωή και τις συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων του 1200 π.Χ. , ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει με διάφορες δραστηριότητες σε όλη τη διάρκειά του.

Το όνειρο του Νικία και της Μελίτης

Πρόκειται για ένα αρχαιολογικό-μουσικό παραμύθι, βασισμένο στα Πύθια ή αλλιώς στους μουσικούς αγώνες που άρχισαν να διεξάγονται στους Δελφούς τον 6ο αιώνα π.Χ. και επαναλαμβάνονταν κάθε τετραετία, χωρίς ποτέ να συμπίπτουν με τη χρονιά τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων. Μέσα από αφήγηση, μουσική και τραγούδια με αρχαία ανακατασκευασμένη λύρα, αλλά και παιχνίδι δημιουργημένο πάνω στις βασικές αρχές της αρχαιολογίας και της μουσικής, το κοινό προσλαμβάνει γνώση για μία από τις τέσσερις μεγαλύτερες γιορτές της αρχαίας Ελλάδας, ενώ ταυτόχρονα διδάσκεται τις διαφορετικές εκφάνσεις της παγκόσμιας γλώσσας της μουσικής, η οποία από τα βάθη των αιώνων συνδέεται άρρηκτα με την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσεια,
Σοφοκλέους Αντιγόνη

Οι αοιδοί, όπως ο Φήμιος και ο Δημόδοκος, ήταν οι πρώτοι που αναπαρέστησαν, στις αίθουσες των μυκηναϊκών μεγάρων, τα κατορθώματα θεών και ηρώων. Οι αφηγήσεις τους, πάντα συνοδευόμενες από την επτάχορδη λύρα, εξυμνούσαν τις μεγάλες αξίες και αρετές του ανθρώπινου πνεύματος. Διάσημα αποσπάσματα από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου, καθώς και από την Αντιγόνη του Σοφοκλή μαζί με τα χορικά της, απαγγέλλονται από τη Δρ. Εύη Παπαδοπούλου, συνοδευόμενα από την πρωτότυπη μουσική, σε αρχαία ανακατασκευασμένη λύρα, του Δρ. Νίκου Ξανθούλη, προσπαθώντας να αναβιώσουν μια εποχή, ξεχασμένη στους αιώνες, που απέδιδε στον άνθρωπο και τα κατορθώματά του παγκόσμιες διαστάσεις.